932 απαντήσεις ζητούν ερωτήσεις… από τη διαχρονική ΓΑΙΑ, στο συγχρονικό Google Earth, με 3 «κλικ» του Φωτόδεντρου!

«Μια φορά κι έναν καιρό, στον κόσμο δεν υπήρχε τίποτε άλλο από το Χάος. Από το Χάος ξεπήδησε μ’ ένα θαυματουργικό τρόπο η Γαία, που έγινε η παγκόσμια μητέρα όλων των όντων. Γέννησε πρώτα τον Ουρανό, που τον έβαλε να την περιτριγυρίζει από παντού και να είναι αιώνια κατοικία των αθανάτων. Ύστερα, μαζί του έκανε πολλά παιδιά, τους Τιτάνες, τους Κύκλωπες και τους Γίγαντες. Η Γαία συνέχισε να γεννάει, αλλά ο Ουρανός, ξέροντας πως κάποτε θα εκθρονιζόταν από τα παιδιά του, τα εξαφάνιζε μόλις έρχονταν στη ζωή, γκρεμίζοντάς τα στα έγκατα της Γης…» και ο μύθος συνεχίζεται!

Gaia

Για μας, πλέον, η Γη είναι ένας πλανήτης μέσα στο απέραντο διάστημα που, καθώς κινείται γύρω από τον ήλιο, μας φέρνει τις εποχές. Στην επιφάνειά της απλώνονται ωκεανοί και ήπειροι… Ακούσαμε, είδαμε, διαβάσαμε, παρατηρήσαμε, ανακαλύψαμε ότι…

  1. Ο πλανήτης Γη είναι μια σφαίρα που περιβάλλεται κυκλικά από την ατμόσφαιρα, δεν υποστηρίζεται, δεν υπάρχει απόλυτη «κάτω» κατεύθυνση… (2985)
  2. Ο Ερατοσθένης ο Κυρηναίος, όταν όλοι στην εποχή του πιστεύουν ότι η Γη είναι επίπεδη, το 230 π.Χ., μετράει την ακτίνα της και την υπολογίζει σε περίπου 6.400 χιλιόμετρα… (9145)
  3. Ο άξονας της Γης έχει μία μικρή κλίση ως προς το επίπεδο της περιφοράς της γύρω από τον Ήλιο και η έκθεση κάθε επιφάνειας της Γης στις ακτίνες του Ήλιου, αλλάζει καθώς περιφέρεται γύρω του… (2734)
  4. Στη Γη, βλέπουμε τη Σελήνη, τον μοναδικό δορυφόρο της, να ανατέλλει τη νύχτα από την ανατολή και να δύει τη μέρα στη δύση… (23/06/2013)
  5. «Τα αστέρια είναι ειδικοί μικρολαμπτήρες ιωδίου που συνδέονται με ένα κεντρικό ηλεκτρονικό φωτοκύτταρο, κι έτσι ανάβουν αυτόματα τη νύχτα και σβήνουν την ημέρα»… (Αρκάς).
  6. «Πετώντας με αεροπλάνο ακριβώς πάνω από τον ισημερινό, με ταχύτητα εδάφους περίπου 1.700 χιλιομέτρων την ώρα, μπορούμε να κάνουμε μια πλήρη περιστροφή του, περίπου 40.000 χιλιόμετρα, και να ξαναβρεθούμε στο ίδιο σημείο την επόμενη μέρα, βλέποντας συνεχώς την ανατολή του Ήλιου»… (9198)
  7. Οι ναυτικοί, πριν την εμφάνιση των σύγχρονων οργάνων ναυσιπλοΐας στις αρχές του 20ού αιώνα, χρησιμοποιούσαν για τον προσανατολισμό τους, κυρίως, πυξίδα και ναυτικούς χάρτες… (9144)
  8. Ο Δούναβης, το πλωτό τμήμα του οποίου είναι σχεδόν 2500 χλμ, διασχίζει 10 χώρες, 4 πρωτεύουσες και πάνω από 100 μεγάλες και μικρές πόλεις… (3046)

Αυτά και εκατοντάδες άλλα, σχετιζόμενα με τα φυσικά φαινόμενα, στοχεύουμε, σχεδόν 2 δεκαετίες, να «οικοδομήσουμε», μέσα σε ένα διερευνητικό και συνεργατικό περιβάλλον, αξιοποιώντας με τον καλύτερο τρόπο τις ψηφιακές μας δημιουργίες…

Gravity

Ενδεικτικά παραδείγματα περιγράφονται στο άρθρο «Οι αντιλήψεις των μαθητών και μαθητριών της Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης για το σχήμα της Γης και τη βαρύτητα» (Σπυράτου, Χαλκιά, 2007), ενώ απαριθμούνται 1700! «παρανοήσεις» για το Σύμπαν, στο Heavenly Errors!

Να παραθέσουμε, επίσης, και την πολύ ενδιαφέρουσα πρόσφατη έρευνα σε 9.556 σπουδαστές από 181 σχολεία, στο ‘The Influence of Teachers’ Knowledge on Student Learning in Middle School Physical Science Classrooms‘, όπου υποστηρίζεται ότι 95% των ερωτηθέντων δεν επεξηγούν σωστά το φαινόμενο των εποχών. Συμπεράσματα της έρευνας είναι ότι ακόμη και αν οι διδάσκοντες είναι ενήμεροι για τις επιστημονικές αιτίες των φαινομένων, αυτό δεν εγγυάται ότι θα επιτύχουν στους στόχους τους, αν δεν γνωρίζουν τις εναλλακτικές ιδέες και «παρανοήσεις» των σπουδαστών τους.

Ένα λοιπόν εξαιρετικό παράδειγμα λογισμικού, το οποίο αντέχει στο χρόνο και μάλιστα ως πρόγονος του σαρωτικού πλέον Google Earth με τις απίστευτες δυνατότητες που έχει, είναι κάποιοι από τους μικρόκοσμους της ΓΑΙΑΣ (δυστυχώς παραμένοντας από το 2000 σε τοπική εθνική εμβέλεια και χωρίς αναβαθμίσεις). Πρόκειται για διερευνητικούς μικρόκοσμους με την απόλυτη έννοια, οι οποίοι δεν διδάσκουν, δεν κατευθύνουν, δεν ρωτούν, δεν αξιολογούν, δεν επιβραβεύουνΑπλώς «υπάρχουν» ψηφιακά, είναι αναπαραστάσεις, προσομοιώσεις, κατασκευασμένες πραγματικότητες, με τις οποίες αλληλεπιδρά ο χρήστης! Αναφέρουμε ενδεικτικά τους παρακάτω 3 προσφιλείς μικρόκοσμους (που παρόλο που διανύουν τα 14 χρόνια τους, δεν έχουμε ακόμη και σήμερα εντοπίσει αντίστοιχες λειτουργικότητες σε ανοιχτές διαδικτυακές πηγές)…

Ιάσων: Γεωγραφικές συντεταγμένες

Iason_lf

Σε έναν παγκόσμιο χάρτη και τρεις τρισδιάστατες αναπαραστάσεις της Γης, τη σφαίρα Γη και δύο ημισφαίρια (νότιο και ανατολικό), συγχρονίζονται ταυτόχρονα, το γεωγραφικό μήκος και πλάτος. Ένα «αντικείμενο χειρισμού» (π.χ. αεροπλάνο, ελικόπτερο ή δορυφόρο) παίζει το ρόλο του εξερευνητή και μπορεί να αλλάζει συνεχώς θέση ή να κινείται σε ορισμένη απόσταση, σε μια επιθυμητή κατεύθυνση και μια συγκεκριμένη «ταχύτητα».

Gilbert: Μαγνητικοί χάρτες

Magn_Xartes

Ο γεωγραφικός Βορράς δεν συμπίπτει με τον μαγνητικό Βορρά της πυξίδας, και μάλιστα αυτό, αλλάζει όχι μόνο με την περιοχή, αλλά και με το έτος! Άρα χρειαζόμαστε ειδικούς χάρτες, για να γνωρίζουμε την αντίστοιχη απόκλιση (πριν από τη μεγάλη εξέλιξη της Ηλεκτρονικής Ναυτιλίας)! Πρόκειται για πρότυπο παράδειγμα διαθεματικής προσέγγισης: Μαγνητισμός Φυσικής και Γεωγραφικοί Χάρτες…

Αρίσταρχος: Ηλιακό – Εικονικό πλανητικό σύστημα

aristarxos

Στον μικρόκοσμο του Αρίσταρχου, όχι μόνο πλοηγούμαστε στον άπειρο τρισδιάστατο χώρο του ηλιακού μας συστήματος με πολλές παραμέτρους (όπως φυσικά κάνουν και όλα τα σύγχρονα λογισμικά, Google Earth, Stellarium, System Solar Scope, Celestia) αλλά μπορούμε να δημιουργήσουμε και το δικό μας πλανητικό σύστημα προσδιορίζοντας τις αντίστοιχες παραμέτρους για το αστέρι του και τους πλανήτες που θα κινούνται γύρω από αυτό…

Ερατοσθένης: Μέτρηση ακτίνας της Γης

Μέτρηση στο προαύλιο των Εκπαιδευτηρίων Δούκα με τη μέθοδο του Ερατοσθένη

Μέτρηση στο προαύλιο των Εκπαιδευτηρίων Δούκα με τη μέθοδο του Ερατοσθένη

Και ένας τέταρτος μικρόκοσμος, που η αξιοποίησή του απαιτεί οπωσδήποτε δύο σχολεία, τα οποία θα πρέπει να βρίσκονται σε απόσταση πάνω από 500 χιλιόμετρα και περίπου στον ίδιο μεσημβρινό, ώστε να είναι δυνατή η εφαρμογή της μεθόδου του Ερατοσθένη. Η ιδέα αυτή έχει μάλιστα μετεξελιχθεί στο διεθνές project Eratosthenes Experiment του ODS με τη συμμετοχή εκατοντάδων σχολείων.

Συλλογές Φωτόδεντρου

Συνολικά, στο Φωτόδεντρο, στη θεματική περιοχή της Γεωγραφίας–Γεωλογίας (περιλαμβάνει και τη Μελέτη Περιβάλλοντος) υπάρχουν συνολικά 932 μαθησιακά αντικείμενα, κάθε τύπου, από εκπαιδευτικά σενάρια μέχρι μικροεφαρμογές/applets.

Η κληρονομιά από τα παλαιότερα έργα στα οποία αναπτύχθηκε ψηφιακό υλικό για τη μελέτη Περιβάλλοντος, τη Γεωγραφία, τη Γεωλογία και την Αστρονομία (και μπορούν να αξιοποιηθούν ακόμη και σήμερα) είναι τα παρακάτω:

  1. ΓΑΙΑ ΙΙ (Πηνελόπη) [11 ΜΑ]
  2. Δυναμική Γεωπλοΐα (Χρυσαλίδες) [20 ΜΑ]
  3. Γεωλογία – Γεωγραφία Α’-Β’ Γυμν. (ΠΙ), [40 ΜΑ], online
  4. Γεωγραφία Ε’-Στ’ Δημοτικού (ΠΙ), [8 ΜΑ], online
  5. Μελέτη Περιβάλλοντος Α’-Δ’ Δημοτικού (ΠΙ), [6 ΜΑ], online
  6. Περιβάλλον – Η Προστασία του Δάσους (Νηρηίδες), [10 ΜΑ], online
  7. Μικροί Επιστήμονες σε Δράση για την Προστασία του Πλανήτη (Νηρηίδες), [5 ΜΑ]
  8. Άνθρωπος και Φύση (Νηρηίδες), [8 ΜΑ]
  9. Πλανήτης Γη Β’ (Νηρηίδες), [12 ΜΑ]
  10. Πλανήτης Γη Α’ (Νηρηίδες)
  11. Η Πόλη (Νηρηίδες)
  12. Η Ελλάδα και ο Κόσμος μέσα από τους Χάρτες (Νηρηίδες),
  13. Η Ναυσιπλοΐα στη Μεσόγειο και ο Ρόλος της από την Αρχαία Εποχή έως Σήμερα (Νηρηίδες)

Αντίστοιχο υλικό υπάρχει και σε πολλούς διαδικτυακούς τόπους, μεταξύ των οποίων στο e-geografia και το seilias.gr.

Ευχόμαστε δημιουργικές γεω-πλοηγήσεις…

ΓΚ, ΕΣ, 31/08/2015

Σημείωση: Το απόσπασμα για τη «ΓΑΙΑ» είναι από τα βιβλία του λογισμικού «ΓΑΙΑ ΙΙ«, βασικός εμπνευστής του οποίου (από την αρχική του έκδοση ως λογισμικό των Σειρήνων, το 1998-99, μέχρι τη συνέχειά του, ως λογισμικό της Πηνελόπης, το 2000-03) ήταν ο φίλος και καινοτόμος δάσκαλος Νίκος Δαπόντες… Μια δημιουργικότατη σκυταλοδρομία ιδεών, από όλους τους συνεργάτες του έργου, έδωσε αυτό το σημαντικό αποτέλεσμα…

Advertisements

21 Μαρτίου 2013: η εαρινή ισημερία της… παγκόσμιας ποίησης

Με την ποίηση / κομματιάζεις τα χέρια σου / δανείζεις την καρδιά σου στο τίποτα / κι έχεις τη βεβαιότητα / πως αλλάζεις τη θέση των / άστρων…
(Τάσος Ρούσσος)
 
Αυτή η «θέση των άστρων» σήμερα, έχει μια σημαντική ιδιαιτερότητα… Γιορτάζουμε, εδώ στις «Ψηφιακές Εργασίες», τέσσερις, τουλάχιστον, παγκόσμιες μέρες (αν υπολογίσει κανείς και την παγκόσμια μέρα κατά του ρατσισμού, την παγκόσμια μέρα δασοπονίας,  και την παγκόσμια μέρα ύπνου), με τέσσερις διαφορετικές, στατικές και δυναμικές, ψηφιακές αναπαραστάσεις…

Αυτή η μέρα, η 21 Μαρτίου, είναι η πιο αγαπημένη από τις 365 μέρες του χρόνου… Αρκεί να δείτε αυτό το αρμονικό διάγραμμα με το πόσο διαρκεί κάθε μέρα του χρόνου, η… μέρα και η νύχτα! Μόνο δυο μέρες το χρόνο, η μέρα και η νύχτα έχουν ακριβώς την ίδια διάρκεια, 12 ώρες… Τι αλλάζει όμως, στο βόρειο ημισφαίριο, στις 20 ή 21 Μαρτίου ανάλογα… Η μέχρι τώρα μεγαλύτερη νύχτα από τη μέρα, συνεχίζει να μικραίνει, αλλά πλέον γίνεται και μικρότερη από τη μέρα! Το φως απλώνεται περισσότερο χρόνο γύρω μας… Έχουμε πλέον τον ερχομό της άνοιξης…

Mera_Nyxta1

Και αν θέλετε να παρακολουθήσετε, ένα από τα εκατοντάδες βίντεο που περιγράφουν το φαινόμενο (το πιο πρόσφατο που δημοσιεύθηκε), μπορείτε να ξαναθυμηθείτε γιατί σήμερα έχουμε εαρινή ισημερία στο βόρειο ημισφαίριο και φθινοπωρινή στο νότιο…

Παρακολουθήστε, όμως και πώς αλλάζει η σκιά πάνω στον παγκόσμιο χάρτη, ή πώς απλώνεται το φως, μεταβάλλοντας ώρες και μέρες ή απλώς γυρίζοντας γρήγορα το δείκτη του ρολογιού…

Mera_Nyxta2

Πηγή: Ψηφιακό Σχολείο, Παίζοντας με το γεωγραφικό μήκος… (Α’ Γυμνασίου)

Αυτό όμως το φως, ήταν και η αφορμή για να επιλέξουν «την 21η Μαρτίου, την ημέρα της εαρινής ισημερίας, που συνδυάζει το φως από τη μια και το σκοτάδι από την άλλη, όπως η ποίηση, που συνδυάζει το φωτεινό της πρόσωπο της αισιοδοξίας με το σκοτεινό πρόσωπο του πένθους» για Παγκόσμια Ημέρα της Ποίησης (όπως πολύ γλαφυρά εξιστορείται στο «Πώς άρχισαν όλα» για την επίσημη γιορτή του ποιητικού λόγου που ξεκίνησε από την Ελλάδα)!

Απολαύστε, λοιπόν, την ελάχιστη συμβολή μας σ’ αυτή την υπέροχη παγκόσμια μέρα…

ΓΚ, 21 Μαρτίου 2013

ΥΓ1: Ευχαριστούμε θερμότατα το συνάδελφο φιλόλογο και φίλο Γιάννη Νταουλτζή, που μας διαμοίρασε τις υπέροχες διαφάνειές του και μας ταξίδεψε με την ποιητική αυτή ανθολογία του, στο «ξεκίνημα» αυτού του όμορφου ταξιδιού της άνοιξης…

ΥΓ2: Την αρχική πηγή της πληροφορίας, για να την εντοπίσεις, πρέπει να ψάξεις καλά… Τις περισσότερες φορές, στα blogs βρίσκει κανείς τα ίδια ακριβώς κείμενα (με copy/paste), χωρίς κάποια αναφορά στην αρχική πηγή. Θα πρέπει όμως η αρχική πηγή, για το υλικό σχετικά με την Παγκόσμια Ημέρα της Ποίησης, να είναι το «Βήμα» (με τα δύο πολύ ενδιαφέροντα σχετικά δημοσιεύματά του, το περσινό και το φετινό, στο οποίο και υπάρχουν πολλές-πολλές πληροφορίες για σχετικές εκδηλώσεις) …

ΥΓ3: Μετά από αυτό το δημοσίευμα, τριγυρίζει πλέον σοβαρά στη σκέψη μου μια προσπάθεια να προετοιμάζονται και οργανώνονται εκείνη την ημέρα σχετικά σχολικά δρώμενα… Τυχαία έπεσα πάνω στα «Χελιδονίσματα» και την «Περπερούνα»! χαρείτε τα…

Η Γη: μια σφαίρα στο διάστημα

Βασικός σκοπός της διδακτικής αυτής πρότασης είναι να εξερευνήσουν οι μαθητές το σχήμα της Γης προσεγγίζοντας δημιουργικά και ερμηνεύοντας πραγματικά δεδομένα και καταστάσεις με τη μέθοδο της ιστοεξερεύνησης (webquest). Για το σκοπό αυτό εμπλέκονται σε μια αυθεντική αποστολή, την οποία εκτελούν εργαζόμενοι σε ομάδες με τη μέθοδο της κατευθυνόμενης διερεύνησης. Αξιοποιούν ανοιχτά εκπαιδευτικά λογισμικά και ποικίλα εργαλεία των ΤΠΕ και συμμετέχουν σε διαθεματικές  και διεπιστημονικές δραστηριότητες.

Διδακτική πρόταση (για τη Στ΄ Δημ.)…

Φύλλα εργασίας…